KỸ THUẬT SỐNG

Tác giả: Trần Văn Lý

 

Tại Pari, đế quốc Mỹ đã buộc phải ký vào bản Hiệp định: Chấm dứt ném bom miền Bắc và rút hết quân Mỹ ra khỏi miền nam Việt Nam. Với tinh thần: “Đến ngày thắng lợi ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay” và ngày ấy đã đến. Miền Nam hoàn toàn giải phóng
Cả miền Bắc bừng bừng khí thế xây dựng. Thành phố đâu đâu cũng thấy người ta hát: “Tường trắng ơ… tường xanh ơ… tường vàng – em là thợ quét vôi”, “xây cho nhà cao, cao mãi… ôi xinh đẹp Tổ quốc của ta…”. Bốn tỉnh bạn bên cạnh đã cử bốn công ty xây dựng mạnh nhất của mình về giúp đỡ thành phố xây dựng lại: “Đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”.
Giám đốc sở xây dựng thành phố gọi điện thoại xuống xí nghiệp đúc sẵn các cấu kiện bê tông:
– Alô, Minh hả? Này chốc nữa cậu với tớ lên gặp ông Chính, Phó Chủ tịch phụ trách xây dựng cơ bản của Thành phố nhé. Ông ấy gọi cậu và tớ đấy!
– Báo cáo em không có xe, anh đợi em lâu lâu một tí, em lên rồi sẽ đi.
– Thôi được! Để mình bảo cậu lái xe của mình xuống đón cậu vậy.
Chiếc Mốtxcơvích già cỗi đưa hai người đến sân uỷ ban thì đỗ lại. Phạm Minh lần đầu tiên được lên gặp Phó Chủ tịch Thành phố nên rất bỡ ngỡ, đi sát bên Giám đốc Sở để vào phòng Phó Chủ tịch. Cô thư ký gọi điện vào trong, lát sau ngẩng lên nói:
– Mời các anh vào, Phó Chủ tịch đang đợi.
Phạm Minh, đi theo sau Giám đốc Sở bước vào. Vừa trông thấy hai người Phó Chủ tịch đã mắng té tát:
– Các anh  làm xấu hổ mặt tôi. Sở làm thế nào? Xí nghiệp làm thế nào mà để thiếu cái panen? Các anh biết không? Bốn Công ty xây dựng của bốn tỉnh bạn, tức là bốn năm nghìn con người đang ngồi chơi để đợi vài cái tấm panen của các anh đấy! Tôi còn mặt mũi nào mà trông thấy ai nữa. Các anh có biết thế không?
Giám đốc Sở đưa mắt cho Phạm Minh, Minh tiến lên:
– Thưa anh, xí nghiệp em vừa thành lập được sáu tháng, phương tiện sản xuất gồm có hai máy trộn đã cũ, mỗi cái có dung tích hai trăm lít, khoảng chục chiếc xe cải tiến để kéo vữa bê tông. Mặt bằng sản xuất đã hết sức cố gắng mở rộng mà mới chỉ được một nghìn mét vuông. Mỗi lần chỉ đổ được hai trăm, đến hai trăm rưởi tấm panen là cùng. Mà panen cứ phải đợi từ năm đến bảy ngày mới đủ cường độ để bốc khỏi sân. Để… – Minh ấp úng – Xí nghiệp đang có kế hoạch mở rộng thêm mặt bằng…
Ông Phó Chủ tịch đỏ mặt quát:
– Cậu tên gì? Ai cử cậu làm giám đốc? Cậu lý sự với tôi hả? Anh Lê Sĩ, anh xem lại cậu này có đảm đương được công việc không nhé! Nếu không thì cử người khác. Tôi đi Sài Gòn ra mà không có đủ panen thì cả anh nữa, anh Sĩ ạ! Anh cũng nên đi làm việc khác đi thôi!
Giám đốc Lê Sĩ và Phạm Minh mặt buồn rười rượi ra về.
Giám đốc Phạm Minh, cậu học sinh tốt nghiệp tú tài loại giỏi của Trường Quốc học Huế, không chịu nổi nỗi nhục hàng ngày chứng kiến cảnh những tên lính Pháp nghênh ngang đi lại ở Phú Văn Lâu, trong thành nội, và trên cầu tràng Tiền. Chúng đòi khám xét xem các nữ sinh có mang truyền đơn cộng sản ở trong người không? Chúng sờ chỗ này, nắn chỗ kia rồi nhìn nhau cười khả ố. Lúc ấy Minh chỉ ước mình có khối thuốc nổ lớn để lao vào cùng sống mái với chúng. Rồi Minh ra chiến khu và được cử làm giao liên của mặt trận Bình Trị Thiên, được một năm thì đất nước chuẩn bị cho chiến dịch tổng công kích vào cứ điểm Điện Biên Phủ. Mặt trận Bình Trị Thiên quyết định đánh mạnh để chia lửa với Điện Biên. Minh một mực xin được xuống đơn vị chiến đấu. Nằn nì mãi cuối cùng đồng chí phó tư lệnh mặt trận cũng phải đồng ý. Minh lao vào chiến đấu với tất cả lòng căm thù. Lúc ở Điện Biên sắp toàn thắng cũng là lúc Minh phải vào bệnh viện vì một viên đạn bắn gãy xương ống chân bên trái.
Hiệp định Giơnevơ lập lại hoà bình ở Việt Nam được ký kết ra Bắc, Minh được cáng theo để ra Bắc chữa vết thương. Vết thương lành, anh được Đảng và Nhà nước cho vào học ở khoa kết cấu Trường Đại học Bách Khoa. Tốt nghiệp ra trường, anh được cử về làm phó quản đốc, rồi quản đốc phân xưởng. Khi phân xưởng tách ra thành lập xí nghiệp anh được Giám đốc Sở Lê Sĩ chọn làm giám đốc xí nghiệp.
Đêm ấy ngọn đèn của phòng Minh ở khu tập thể sáng mãi tới khuya. Anh và Bí thư Đoàn xí nghiệp mải thảo luận với nhau làm thế nào để nhanh chóng mở rộng được mặt bằng của xí nghiệp. Làm thế nào để động viên đoàn thanh niên cùng toàn thể công nhân xí nghiệp làm việc cố gắng hơn nữa. Và kế hoạch động viên làm thêm giờ, thêm ca. Sáng hôm sau tranh thủ lúc đầu giờ, Minh nói chuyện với đoàn viên và thanh niên của xí nghiệp:
– Tuy chúng ta đang thiếu panen trầm trọng. Song không vì thế mà chúng ta làm bừa, làm ẩu chạy theo khối lượng được. Chúng ta vẫn phải giao hàng đúng quy cách và đúng chất lượng, đó là lương tâm của người thợ, đấy là chất lượng của công trình, là tính mạng của nhân dân.
Mới sáng ra mà đã có gần chục chiếc xe ôtô xếp hàng ở trước barie cổng xí nghiệp chờ đến lượt vào lấy hàng chở đi các công trình. Minh phải ra tận cổng nói với mấy tay tiếp liệu:
– Các anh thông cảm cho, panen phải mười lăm đến mười tám ngày mới giao được, nay xí nghiệp đã phải nghiến răng mười ba ngày đã giao. ở đây chỉ còn panen mới được mười ngày trở xuống, xí nghiệp quyết không dám giao.
Mấy tay tiếp liệu ranh mãnh:
– Xin giám đốc ký cho mấy chữ là xí nghiệp không có hàng giao, để sếp của chúng em ở nhà khỏi chửi…!
Minh nhanh nhảu:
– Được! Đưa đây mình ký.
Buổi chiều Giám đốc Sở Lê Sĩ gọi điện xuống xí nghiệp:
– Alô, Minh hả! Cậu ạ! Cùng là dân kỹ thuật với nhau mình hiểu. Cậu đúng! Song cậu cũng phải biết tùy thời chứ cái ghế của cậu tuy nhỏ song khối kẻ thèm đấy! Ông Chính vừa quát mình xong. Cậu phải cẩn thận.
Minh gầy tọp người đi vì công việc mở rộng mặt bằng không được như ý. Việc bốc panen giải phóng sân, làm vệ sinh sân, Minh dứt khoát không cho công nhân đổ cấu kiện bê tông khi sân vẫn còn gồ ghề. Xí nghiệp vừa thành lập cán bộ kỹ thuật và phương tiện thiếu, công nhân ý thức chưa cao. Nhìn Minh, Giám đốc Sở Lê Sĩ phải thân mật vỗ vai:
– Cũng phải giữ sức khỏe kẻo ốm đấy cậu ạ!

 

*
*    *

 

Vừa nhận chức được một tháng, Giám đốc Sở Trịnh Hồng Quang đã nhận được một cú điện thoại từ ủy ban sang. Tiếng Phó Chủ tịch Chính trong máy:
– Này ông Quang! Cái thằng Minh ở xí nghiệp bê tông ấy nó không làm giám đốc được đâu. Tôi đang bị người ta chửi cho vì thiếu panen đây này! Với lại cái thằng Minh ấy, nó không được thật thà lắm. Cái ngày tập kết ra Bắc mới là đối tượng Đảng chuẩn bị kết nạp ở chiến trường thôi! Thế mà ra Bắc, nằm ở trên giường bệnh nó dám khai với bác sĩ nó là đảng viên. Tuy tổ chức đã kiểm điểm nó về việc ấy, song nó vẫn là thằng không đáng tin ông ạ! Tuần sau ông báo cáo việc này cho tôi biết ông nhé.
Xí nghiệp bê tông đúc sẵn đón Hoàng Phong – Nguyên Bí thư Đoàn ở một công ty xây dựng trong Sở về làm Giám đốc. Hôm ấy cả Giám đốc Sở cũng về nói chuyện:
– Thành phố không đầu hàng, Sở không đầu hàng, sẽ vực xí nghiệp bê tông lên bằng được. Mọi người hãy nhìn ra sân kia mà xem: Kia là ba chiếc ôtô mới cứng, hai chiếc IFA ben của Cộng hòa Dân chủ Đức, một chiếc Zin của Liên Xô và vài ngày nữa xí nghiệp ta sẽ có hai chiếc máy trộn mới, mỗi cái công suất năm trăm lít. Sẽ có cả cần cẩu nữa, không phải một mà là hai chiếc. Vài tháng nữa anh Chính hứa sẽ còn điều về xí nghiệp ta năm chiếc ô tô nữa, số ô tô ấy bằng cả số ô tô của một công ty xây dựng có hàng nghìn công nhân trong Sở. Mà xí nghiệp ta hiện nay mới có hơn hai trăm công nhân. Tôi nói điều này để anh Hoàng Phong và toàn thể công nhân của xí nghiệp hiểu rõ là Sở và Thành phố đã chú ý đến xí nghiệp. Xí nghiệp phải cố gắng lên…
Không ai để ý đến phó giám đốc phụ trách kỹ thuật Phạm Minh ngồi ở hàng ghế cuối gần cửa ra vào, tan buổi đón tiếp nhiều kẻ nói bóng nói gió: Tưởng cứ làm giám đốc được mãi mà thế này không được, thế kia không đúng kỹ thuật… Ôi! Nghe đâu còn khai man là đảng viên nữa chứ…!
Minh đau đớn lắm, tối ấy Minh trằn trọc không ngủ được. Vợ anh ôm lấy anh an ủi: “Em hiểu anh, anh ạ” và chị thấy những giọt nước mắt nóng hổi thấm vào ngực mình. Rồi anh tâm sự với chị:
– Ngày ấy tổ chức quyết định trận đánh ở ven thành Huế xong sẽ làm lễ công nhận… tất cả chỉ còn ít bữa… Có ai ngờ anh lại bị thương rồi ra Bắc. Anh nghĩ đơn giản mình đã là đảng viên. Vì mình chiến đấu như một người đảng viên! ý nghĩa ấy về mặt tổ chức đúng là sai nguyên tắc, anh đã kiểm điểm thành thực rồi! Thế mà người đời vẫn không tha…!
Đoàn xe nối đuôi nhau chở panen và các cấu kiện bê tông đúc sẵn đi các công trình xây dựng nhà ở. Các giám đốc công ty xây dựng trong thành phố đếu tấm tắc khen: Tay Hoàng Phong thế mà giỏi, về mới độ hai tháng mà hắn đã tăng khối lượng lên gấp rưỡi, gấp đôi rồi. Đã thỏa mãn yêu cầu cấu kiện bê tông đúc sẵn của cả thành phố giỏi thật, giỏi thật. Phó Chủ tịch Chính thì cười hả hê:
– Có thế chứ! Dùng người như thể dùng gỗ mà lại. Chứ cứ để thằng Minh thì bây giờ vẫn chết, mà không khéo tôi cũng chết theo hắn luôn chứ chả đùa…
Ông chỉ thị cho Giám đốc Sở tổ chức một hội nghị rút kinh nghiệm sản xuất sáu tháng đầu năm của Sở tại xí nghiệp, chú ý học tập những kinh nghiệm quý báu của xí nghiệp bê tông đúc sẵn do Hoàng Phong làm giám đốc.
Giám đốc Hoàng Phong cấp tốc triệu tập cuộc họp bất thường gồm khối văn phòng và cán bộ toàn xí nghiệp từ tổ trưởng sản xuất trở lên về hội trường nghe giám đốc phổ biến:
– Xí nghiệp ta nửa năm nay làm ăn rất tiến bộ. Hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Sở giao, nay Sở tin tưởng xí nghiệp ta, cho xí nghiệp ta đăng cai hội nghị rút kinh nghiệm sản xuất sáu tháng đầu năm của Sở. Chúng ta phải cùng nhau đoàn kết để tổ chức cho chu đáo hội nghị, kẻo phụ lòng tin tưởng của Sở, cao hơn nữa là phụ lòng tin tưởng của thành phố đối với xí nghiệp ta. Về vật chất Ban Giám đốc đã có kế hoạch.
Còn về tinh thần, mỗi cán bộ ở đây về phải có trách nhiệm giải thích rõ cho từng công nhân và báo cho mọi người biết: Nhân hội nghị xí nghiệp sẽ có quà cho từng người mang về cho gia đình.
Độ vài tuần nay cứ gần tối là người ta lại thấy hai, ba chiếc ô tô của xí nghiệp chất đầy panen chính phẩm với hóa đơn panen phế phẩm kém chất lượng được mang đi nhượng cho các tỉnh bạn theo kế hoạch ba và nghe đâu các tỉnh bạn sẽ đáp lại bằng cách bán lại cho xí nghiệp lợn, gạo, đậu, lạc gì đó theo giá “đối lưu”. Và còn những thứ gì nữa? Thì bí mật: Chỉ có Giám đốc và một hai người nữa biết được mà thôi.
Còn hai ngày nữa là tới ngày hội nghị họp… Chiều nay hơn hai chục chú lợn to tướng mắt húp híp được bắt về. Cả năm tạ gồm: nào đậu, nào lạc, nào gạo nữa, cũng được mang về.
Giám đốc Hoàng Phong phán: Công nhân rất vất vả, vậy phải để hơn mười con lợn đêm nay thịt sáng mai chia cho công nhân. Còn ngày kia hội nghị họp, công nhân được nghỉ. Nghe đâu xí nghiệp đã thuê hai ba người đầu bếp có hạng về nấu ăn cho hội nghị.
Mỗi công nhân được chia 2,5kg thịt lợn móc hàm, 2kg gạo, đậu. Riêng cán bộ tiêu chuẩn được thêm 1kg tiêu chuẩn hội nghị cho.
Xách xâu thịt về ai cũng hả hê: Từ hồi đi làm công nhân tới giờ, hôm nay mới được thế này. Dễ bằng nửa năm tem phiếu chứ chả chơi… Giám đốc Hoàng Phong thương công nhân thật… Chứ mà để cái tay Minh ấy làm giám đốc tới giờ thì… Có mà ăn cám… Có cám mà ăn thì đã tốt… có mà ăn đất ý chứ!
Hội nghị rút kinh nghiệm sản xuất sáu tháng đầu năm của Sở kết thúc thuận lợi, chỉ có một trục trặc nhỏ là: Một số người tỏ ra hơi bực về lời phát biểu của Phạm Minh, Phó giám đốc phụ trách kỹ thuật của xí nghiệp. Nhất là Giám đốc Sở bực bội quay sang rỉ tai người ngồi cạnh: “Hội nghị đang có khí thế thì hắn làm cho mất cả vui” – Nhưng khi mỗi đại biểu tham dự hội nghị ra về đến cửa, được các thiếu nữ khối văn phòng tươi như hoa ấn túi quà vào tận tay thì ai nấy nét mặt đều rạng rỡ, mồm xuýt xoa: Ông Phong giỏi thật! Giỏi thật! Thế chẳng trách cụ Chính cụ ấy nhìn ra.
Giám đốc Trịnh Hồng Quang nhận túi quà ra về sau cùng, cầm lấy tay Giám đốc xí nghiệp Hoàng Phong lắc lắc:
– Sẽ có ngày cậu về làm phó cho tớ!
Giám đốc xí nghiệp Hoàng Phong xúc động đến nghẹn ngào hơi khom lưng xuống:
– Dạ! Em xin cám ơn Giám đốc Sở ạ.
Ngồi trên xe ra về Giám đốc Sở còn thò đầu qua cửa xe nói với:
– à Phong này! Tháng sau tớ đi Vũng Tàu, cậu đi với tớ nhé!
– Dạ vâng! Em xin hầu hạ sếp chu đáo ạ!
Chiếc xe Lađa mới cứng phóng nhanh đưa Giám đốc Sở ra khỏi xí nghiệp để lại đằng sau lớp cát bụi xi măng mù mịt.
Khách khứa đã ra về tất cả, chỉ còn lại Ban giám đốc và các trưởng phòng. Giám đốc Hoàng Phong nhớ lại những điều Phạm Minh đã phát biểu tại hội nghị: Do mặt bằng sản xuất chuẩn bị rất cẩu thả và khâu cấp phối không đủ liều lượng, hơn nữa với động cơ chạy theo khối lượng, panen chưa đủ ngày đã xếp lên xe chở tới các công trường làm cho panen bị rạn nứt. Sau này trong điều kiện khí hậu nhiệt đới độ ẩm không khí cao, cốt thép đã bị ôxi hóa nhanh không đảm bảo độ bền vững cho các công trình của Thành phố. Đặc biệt do chưa có đủ cán bộ được đào tạo về kỹ thuật thi công, nên những sự nhầm lẫn về cốt thép như cốt thép B42 đem đổ thành A42 chưa được phát hiện kịp thời đe dọa khi gác lên sẽ bị sập chết người, vì như thế là cốt thép bị hụt mười xăngtimét! Nhớ tới những lời ấy, Giám đốc Hoàng Phong giận đỏ mặt chỉ tay vào mặt Phạm Minh.
– Ông Minh, hôm nay tôi có cử ông phát biểu không? Ông ăn cây nào, ông phải rào cây ấy chứ! Ông nói ở hội nghị như thế có nghĩa là ông cho tôi là người không có kỹ thuật chứ gì? Vâng! Ông giỏi về kỹ thuật. Nhưng về kỹ thuật sống, xin phép được nói thẳng: Thì ông ngu quá. Nên tôi xin ông để cho tôi và công nhân xí nghiệp này được sống! Còn ông Tôi sẽ đề nghị Giám đốc Sở chuyển ông tới cái nơi cần kỹ thuật của ông. Ông hãy vui lòng chờ đấy.
Hôm sau, lời của Giám đốc Hoàng Phong được gần như cả xí nghiệp biết. Mọi người lại: Cái tay Minh ấy không được làm giám đốc nên hắn phá ngang đấy… Bao giờ hắn đi khỏi thì… xí nghiệp mới đỡ khổ! Chỉ có một vài người nói vụng với nhau: Thật khổ cho anh Minh, một con người thẳng thắn.
Mấy hôm sau, nhân một buổi ngồi tán gẫu Giám đốc Hoàng Phong nói với những người thân cận xung quanh: Việc gì phải lo, lo con bò trắng răng. Đáng sáu mươi năm mà ba mươi năm nó đã đổ, thì lúc ấy mình đã nghỉ hưu vài năm rồi. Ai còn nhớ đến, biết đến ông nào đã làm ra những tấm panen này mà sợ! Những người ngồi xung quanh đều thán phục: Giám đốc đến là khôn!
Tết xong, mọi người đang vui vẻ: Năm qua xí nghiệp hoàn thành vượt mức kế hoạch trên giao tới 19%. Tổng sản lượng tăng hai lần rưỡi. Và túi hàng Tết của xí nghiệp mình chất hơn nhiều so với các xí nghiệp khác… nghe đâu quỹ phúc lợi sắp tới mỗi công nhân được ba tháng lương… Họ còn thầm thì: Cái tay Minh ấy biến rồi. Đâu phải điều vào miền trong gì đấy… hôm đi vợ con khóc thút thít… Tưởng không ai tiễn thế mà cũng có tới năm sáu người tiễn lên tàu. Những người ấy thế nào mà chả chết với ông Phong.
Bỗng các công trường tới tấp điện về: Panen một số tấm bị sập tuy không chết ai, song khi đập ra tất cả là do cốt thép hụt từ mười đến mười hai xăngtimét. Cả xí nghiệp nháo nhác. Các phòng ban trên Sở bổ xuống ầm ầm: Kiểm tra cột thép, kiểm tra cấp phối, kiểm tra cường độ, kiểm tra… Giám đốc Hoàng Phong quát trưởng phòng hành chính: Phải lo bữa ăn trưa cho các anh ở trên Sở xuống giúp xí nghiệp ta một cách chu đáo đấy! Nếu sơ suất gì cậu chết với tôi. Trưởng phòng hành chính xanh mắt… quát nhân viên của mình…
Giám đốc Sở ký quyết định tạm thời đình chỉ xuất panen của xí nghiệp bê tông đúc sẵn đi các công trình… Công nhân nhiều người lại thì thầm với nhau: Anh Minh thế mà nói đúng.
Đêm hôm ấy Giám đốc Hoàng Phong trằn trọc không ngủ được. Nghĩ chỉ còn một cách…
Vừa mới sáng, Giám đốc Hoàng Phong  đã vùng dậy mặc quần áo phóng xe đến nhà Phó Chủ tịch Thành phố:
– Thưa anh em nguyên là thanh niên xung phong Bí thư Đoàn được anh tín nhiệm đề cử… Em đã cố gắng hết sức, song phải công nhận về nghề nghiệp em chưa được chuẩn bị chu đáo. Em sẽ cố gắng học hỏi. Song chưa thể… ngay lập tức được anh ạ! Với lại tay Phạm Minh ấy nó chỉ nói thôi chứ nó có làm gì đâu. Nó là Phó Giám đốc phụ trách kỹ thuật cơ mà, chứ có phải em đâu. Nay Giám đốc Sở cứ đổ hết tội lên đầu em…
Phó Chủ tịch thành phố vừa lấy tay sửa sửa lại chiếc cà vạt, vừa hất hàm hỏi.
– Ông Quang hả? Để tớ bảo ông ấy. Còn cậu, cậu cứ yên tâm về làm ăn và xem khắc phục những yếu kém đi nhớ! Tớ cử cậu, chỉ có tớ mới cách chức được cậu mà thôi… Mà tay Minh tớ đã cho đi rồi cơ mà?
Giám đốc Hoàng Phong đứng dậy đi giật lùi ra cửa miệng lắp bắp:
– Em chào anh em về ạ!
– ờ! Về đi.
Vì mệt mỏi, hôm nay Giám đốc Hoàng Phong đến xí nghiệp muộn. Vừa bước tới cửa đã thấy Trưởng phòng tổ chức, người được Phong đề cử vào chức Phó Giám đốc thay Phạm Minh săn đón.
– Báo cáo anh Phong từ sáng tới giờ Giám đốc Sở gọi điện xuống cho anh mấy lần đấy ạ!
Giám đốc Phong vẻ mặt căng thẳng:
– Có việc gì thế?
Dạ! Thưa anh Giám đốc Sở bảo em nói với anh là cứ yên tâm… Khi đến thì gọi điện lên Sở ngay.
Giám đốc Hoàng Phong thở phào một cái, miệng hơi mỉm cười.
– Có thế chứ!
Hoàng Phong vào phong nhấc máy điện thoại lên.
– Alô! Anh Quang đấy ạ! Em đây, Phong đây ạ!
– Phong đấy à! Phong ạ, cậu thông cảm cho mình. Mình là mình lo cho cậu, là muốn giúp cậu, chứ có gây khó khăn gì đâu? Nếu cậu không hài lòng thì cứ nói thẳng với mình chứ đừng nói với cụ Chính. Cụ ấy vừa quạt mình: Anh có để yên cho chỗ thằng Phong làm ăn không? Vài cái tấm panen hụt ấy thấm gì so với thành tích mới có hơn một năm mà nó đã đẩy khối lượng lên gấp rưỡi gấp đôi. Ông làm Giám đốc Sở ông phải nắm đúng tình hình chứ – Phong ạ! Thật lòng mình nào có bụng dạ gì đâu!
– Dạ thưa anh, em có nói gì với cụ Chính đâu, tại cụ ấy cứ điện thoại xuống hỏi đấy chứ ạ!
– Thôi được rồi mình sẽ giao cậu trưởng phòng kỹ thuật Sở xuống giúp cậu vậy. à, cậu bố trí cho mình một chủ nhật mình sẽ thân chinh xuống giảng về kỹ thuật bê tông đúc sẵn cho công nhân từ bậc ba trở lên để cậu lấy lực lượng đó mà làm nòng cốt vậy.
– Dạ vâng! Xin cám ơn Giám đốc Sở ạ!
Hôm sau một đoàn công tác đặc biệt của Sở do Phó phòng kỹ thuật của Sở làm trưởng đoàn và bốn kỹ sư được biệt phái xuống xí nghiệp công tác một tháng. Những cần cẩu móc tích, những chiếc ô tô mới cứng lại được điều về để tăng cường cho xí nghiệp.
Đáng lẽ mọi việc đều suôn sẻ nếu không có cái chính sách kinh tế thị trường… Đã hai năm nay xí nghiệp, nay đã được gọi là công ty phải tự tiêu thụ sản phẩm, phải tự lo được ăn, thua chịu. Bây giờ panen đã ít được sử dụng trong xây dựng, vì thế, đẹp còn khó bán nữa là xấu. Khách hàng đến, nhìn hàng của công ty đều lắc đầu quay đi… Công nhân hàng tháng chỉ đủ việc làm cho một tuần… Công ty đang thoi thóp.
Một hôm rỗi việc Giám đốc Hoàng Phong nói với mấy người thân ngồi xung quanh:
– Mình làm gì cũng giỏi. Xong thú thật chỉ có học là không sao vào được mà thôi. Mình đỗ vớt lớp bảy, bằng cấp ba cũng là bằng mua. Hồi đi thanh niên xung phong mình to cao như tây thế này, kéo xe cải tiến băng băng, vác đất san lấp hố bom cứ phải nói là năng suất nhất đại đội. Trung đội nào xin được mình mừng ngang bắt được vàng. Vì thế mình mới trúng Bí thư Đoàn rồi được nhấc lên làm công tác Đoàn chuyên trách. Rồi không hiểu sao lại lọt vào con mắt xanh của cụ Chính. Được cụ cho về đây làm giám đốc. Không có cụ ấy mình đã chết lâu rồi. Hiện nay ông Quang, ông ấy được lên làm Phó Chủ tịch thay cụ Chính về hưu. Ông Quang bảo mình:
– Thôi! Ông thế là được rồi. Về Sở mà làm Phó Giám đốc phụ trách vật tư của Sở… vật tư ông làm được… chỉ ký là chính thôi mà. Mình mừng quá nhưng giả bộ buồn buồn:
– Thôi thì tùy anh – Các cậu thấy không? Kinh nghiệm đời mình rút ra là: Phải biết tiến đúng lúc, lui đúng lúc, kỹ thuật sống nó phải vậy mà!
Qua phương tiên thông tin đại chúng, mấy năm nay tôi đã biết giám đốc cũ của tôi: Phạm Minh đang làm giám đốc một Công ty xây dựng lớn ở phía Nam. Công ty của anh đã xây dựng những công trình lớn ở nhiều thành phố, nhiều khi còn vươn ra tận Thủ đô để xây dựng những công trình có tầm cỡ quốc gia và đôi ba lần Công ty của anh còn sang nước bạn Lào xây dựng những công trình hữu nghị. Nhân có dịp đi vào phía Nam tôi đến thăm anh. Nhắc lại chuyện xưa, anh chỉ cười rồi nói với tôi:
– Đời người ai chả có lúc gặp phải điều này hay điều kia trong cuộc sống hả anh? Miễn là những lúc ấy mình vẫn dám ngẩng đầu lên, vẫn không tự đánh mất mình thì sẽ vượt qua được thôi anh ạ!
Nhìn vào nụ cười đôn hậu trên khuôn mặt đã có nhiều nếp nhăn báo hiệu tuổi già của anh, tôi vẫn thấy hình ảnh đâu đây một Giám đốc Phạm Minh thẳng thắn cương nghị của xí nghiệp bê tông đúc sẵn của tôi ngày xưa.

 

Mùa xuân 2000